Έρευνα και βιβλίο για τους Έλληνες της Άπω Ανατολής

	Ο Διευθυντής του ΕΚΕΜΕ, του πανεπιστημίου Λα Τρομπ της Μελβούρνης, Καθηγητής Α. Μ. Τάμης

Από τον Τ. Τάμη του ΕΚΕΜΕ

Η απίστευτη-και άγνωστη- ιστορία των Ελλήνων της Άπω Ανατολής θα καταγραφεί σε βιβλίο, το πρώτο του είδους του.

Χιλιάδες Έλληνες εποίκισαν τη Άπω Ανατολή (Κίνα, Κορέα και Ιαπωνία) από το 1880 μέχρι και τις μέρες μας. Το οδοιπορικό της εποίκισης αυτής γνώρισε πολλές πτυχές και πέρασε μέσα από διωγμούς Ελλήνων από ολοκληρωτικά καθεστώτα, μέσα από μετοικεσίες που είχαν οικονομικό χαρακτήρα, μέσα από κοινωνικές συγκυρίες που επέβαλαν πολιτικές και φυσικές καταστροφές στην Ελλάδα καις τους Έλληνες, μέσα από τις πρωτοβουλίες και το όραμα των ναυτιλιακών μας εταιρειών.

Τον Μάρτιο του 2006, ο Διευθυντής του ΕΚΕΜΕ, του πανεπιστημίου Λα Τρομπ της Μελβούρνης, Καθηγητής Α. Μ. Τάμης ξεκίνησε μια επισταμένη, συστηματική επιστημονική έρευνα, προκειμένου να εξετάσει την εμπειρία της εγκατάστασης, την κινητικότητα των Ελλήνων, την κοινωνικο-οικονομική οργάνωση και δομή τους, την πολιτιστική τους προσφορά.

Σε μελλοντική του έκδοση ο "Νέος Κόσμος" θα δημοσιεύσει συνέντευξη του καθηγητή Τάμη, αναφορικά με την έρευνα αυτή μαζί με σπάνιες φωτογραφίες που συγκέντρωσε.

Όπως μας είπε ο ίδιος, οργανώθηκαν συνεντεύξεις Ελλήνων εποίκων, που πέρασαν τη ζωή τους στις χώρες αυτές, αντλήθηκαν πληροφορίες από τα προσωπικά αρχεία των Ελλήνων που βρέθηκαν εκεί, ερευνήθηκαν τα αρχεία των χωρών, οι εθνικές τους βιβλιοθήκες, τα ιστορικά και διπλωματικά έγγραφα της εποχής και μέσα στα πλαίσια της προφορικής ιστορίας οργανώθηκαν προσωπικές συνεντεύξεις με δεκάδες εποίκους.

Η έρευνα, σύμφωνα με τον καθηγητή Τάμη, θα συνεχιστεί καθ' όλη τη διάρκεια του 2009 στις τρεις αυτές χώρες για να ολοκληρωθεί με τη συγγραφή ενός τόμου στην Ελληνική και Αγγλική. Τον τόμο θα μεταφράσουν στην Κινέζικη οι ειδικοί του Πανεπιστημίου Beijing Foreign Studies University του Πεκίνου. Το βιβλίο θα εκδώσει ο Εκδοτικός Οίκος Ελληνικά Γράμματα στην Αθήνα τον Μάρτιο του 2010.

Σύμφωνα με τον κ. Τάμη από το 1880 χρονολογούνται οι πρώτες εποικίσεις των Ελλήνων στην Κίνα και στην Ιαπωνία. Στην Κίνα οι πρώτοι Έλληνες εγκαταστάθηκαν στη Μαντζουρία, και ιδιαίτερα στις πόλεις Χαρμπίν και Ντάρεν, ύστερα από ένα περιπετειώδες οδοιπορικό δια μέσου της Ρωσίας και της αχανούς νότιας σιβηρίας.

Τα κύματα των Ελλήνων εποίκων πυκνώνουν αμέσως μετά τη Ρωσική Επανάσταση και στη συνέχεια στην περίοδο 1932-1949 εξαιτίας των διωγμών που υπέστησαν από το σταλινικό καθεστώς. Ένα άλλο μεγάλο κύμα εποικίσεων με Σαμιώτες, Χιώτες κι άλλους νησιώτες ξεκινά στις αρχές του 20ου αιώνα δια της θαλάσσης, προς τη Σαγκάη και στη συνέχεια στην βόρεια Κίνα και Μαντζουρία όπου καταπιάνονται με το εμπόριο των ποτών και τα αρτοποιεία.

Πολλοί απ' αυτούς μετά την επανάσταση του Μάο κατέληξαν στην Αυστραλία.

Στην Ιαπωνία καταφθάνουν μετά το 1860 οι πρώτοι Έλληνες ορθόδοξοι από την Αγία Πετρούπολη και την Οδησσό, μέχρι και το 1890, όταν εγκατάθηκε εκεί ο Πατρίκιος Λευκάδιος Χέρν, που γεννήθηκε στην Λευκάδα από τσιριγώτισσα μητέρα, την Ρόζα Κασσιμάτη και από Ιρλανδό ιατρό του βρετανικού στρατού τον Κάρολο Χέρν. Ο Πατρίκιος Χερν, ύστερα από μία ιδιόμορφη ζωή στην Ελλάδα, Ιρλανδία και ΗΠΑ όπου εργάστηκε ως δημοσιογράφος και συγγραφέας πηγαίνει στην Ιαπωνία, την οποία αποδέχεται ως πατρίδα τους και αναδεικνύεται ως ο εθνικός συγγραφέας της χώρας αυτής, αφού έφερε την Ιαπωνία με τα συγγράμματά του στη Δύση και την έκανε γνωστή.

Συγγένεια με την Ελλάδα και τους Έλληνες ανέπτυξε και ο μεγάλος ακαδημαϊκός και άνθρωπος των γραμμάτων της Ιαπωνίας, Γιουκίτσι Φουκουζάγουα, ο οποίος ίδρυσε το διεθνούς φήμης Πανεπιστήμιο του Τόκυο, το ΚΕΙΟ και υπήρξε ο Ιάπωνας που έφερε τη Δύση και την αγάπη για τον ευρωπαϊκό πολιτισμό, σε μια αποκλεισμένη και απομονωμένη για 300 χρόνια Ιαπωνία. Ο εγγονός του Φουκουζάγουα, νυμφεύθηκε στο Παρίσι, την Ελληνίδα μετσοσοπράνο, Ακριβή Ασημακοπούλου, από την Θεσσαλονίκη. Η Ασημακοπούλου εισήγαγε μαζί με την σοπράνο, Κ. Ερμίδου, την κλασική ευρωπαϊκή μουσική στην Ιαπωνία. Έτσι οι δύο μεγαλύτεροι εθνικοί εκφραστές του Ιαπωνικού πολιτισμού, ο Λευκάδιος Χερν και ο Φουκουζάγουα έδεσαν τη ζωή τους με την Ελλάδα και τους Έλληνες.

Η ελληνική εποίκιση στην Ιαπωνία χαρακτηρίζεται από τη σποραδική και τυχοδιωκτική της διάσταση πριν από τον πόλεμο, την περισσότερο ελεγχόμενη, στη διάρκεια της αμερικανικής κατοχής (1945-1959) αλλά και του πολέμου στην Κορέα (1950-1953), στην περίοδο της ναυτιλιακής έξαρσης (1949-1989) και τέλος στην φερέοικη εγκατάσταση όταν εκατοντάδες Έλληνες εποίκισαν την Ιαπωνία ως στελέχη πολυεθνικών εταιρειών, αντιπρόσωποι ελληνικών ναυτιλιακών συγκροτημάτων, στελέχη ελληνικών πλοικτητών αλλά και ως τεχνοκράτες και επιχειρηματίες.

Ο καθηγητής κ. Τάμης αναφέρει ότι την σχέση της Ιαπωνίας με τον Ελληνικό πολιτισμό θέλει να αναγάγει η Ιαπωνική βιβλιογραφία από τα χρόνια του μεγάλου Αλεξάνδρου, όταν κάποιοι στρατιώτες του μεγάλου στρατηλάτη πέρασαν την ινδοβακτριανή και έφτασαν στις ακτές της Ιαπωνίας, μπολιάζοντας τον δυτικό τότε πολιτισμό με την ανατολή. Οι ίδιοι οι Ιάπωνες, λέει ο ομογενής πανεπιστημιακός, στην προσπάθειά τους να αποσυνδέσουν την εξάρτησή τους από τον κινέζικο πολιτισμό, ζητούν σχέση και εξάρτηση από τον ελληνικό πολιτισμό και τους Έλληνες.

Στην έρευνα, που διεξάγει το ΕΚΕΜΕ, με την επιστημονική ευθύνη του Καθηγητή Α. Μ. Τάμη, συμμετέχει ενεργά η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ιαπωνίας, η οποία συνεργάζεται στενά στην εντόπιση και ανίχνευση πολύτιμου υλικού. Ας σημειωθεί ότι ο λογότυπος της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ιαπωνίας αναγράφεται σε μπετόν με το σύνθημα σε ελληνική και ιαπωνέζικη γραφή "Η Αλήθεια Ελευθερώσει Υμάς".

Συνεργάτιδα του πρωτοποριακού ερευνητικού αυτού προγράμματος στην Ιαπωνία είναι η Φαίη Σαββαΐδου, η οποία σπούδασε ιαπωνική λογοτεχνία και ζεί εδώ και 15 χρόνια την ευρύτερη μητροπολιτική πειροχή του Τόκυο. Η έρευνα στην Ιαπωνία έχει ως επίκεντρό της τις πόλεις Τόκυο, Καβασάκι, Γιοκοχάμα, Κόμπερ, Οσάκα, Κυότο, Ναγκασάκι, Χιροσίμα και αναφέρεται στην εγκατάσταση, την οργάνωση του Ελληνισμού, στη συμβολή του, στην πολιτιστική του ανέλιξη και στην διαδικτύωσή του. Ήδη έχουν συγκεντρωθεί χιλιάδες έγγραφα, κώδικες, σημειώματα και έχουν ολοκληρωθεί δεκάδες συνεντεύξεις.